Kịch bản
35 câuNão bộ và thức ăn. Nếu bạn rút hết nước ra khỏi não và phân tách nó thành các thành phần dinh dưỡng cấu tạo nên nó, thứ còn lại sẽ trông như thế nào?
Phần lớn trọng lượng của bộ não đã tách nước đến từ chất béo, hay còn gọi là lipid.
Trong phần chất não còn lại, bạn sẽ tìm thấy protein và các axit amin, một lượng nhỏ vi chất dinh dưỡng, và glucose.
Tất nhiên, não bộ không chỉ đơn thuần là tổng các thành phần dinh dưỡng của nó, nhưng mỗi thành phần đều có tác động riêng biệt lên chức năng, sự phát triển, tâm trạng,
và năng lượng.
Vậy nên cảm giác uể oải sau bữa trưa, hay sự tỉnh táo lúc đêm khuya mà bạn đang trải qua, rất có thể chỉ đơn giản là tác động của thức ăn lên não bộ.
Trong số các chất béo có trong não, ngôi sao sáng nhất là omega 3 và omega 6.
Những axit béo thiết yếu này, vốn được cho là có liên quan đến việc ngăn ngừa các bệnh thoái hóa não, bắt buộc phải đến từ chế độ ăn uống.
Vì vậy, ăn các thực phẩm giàu omega như các loại hạt và cá béo là điều then chốt để tạo ra và duy trì màng tế bào.
Và trong khi omega là chất béo tốt cho não, việc tiêu thụ lâu dài các loại chất béo khác như chất béo chuyển hóa và chất béo bão hòa có thể gây hại cho sức khỏe não bộ.
Trong khi đó, protein và các axit amin, những dưỡng chất nền tảng cho sự tăng trưởng và phát triển, lại chi phối cách chúng ta cảm nhận và hành xử.
Các axit amin chứa tiền chất của chất dẫn truyền thần kinh, những sứ giả hóa học mang tín hiệu giữa các nơ-ron, ảnh hưởng đến những thứ như tâm trạng, giấc ngủ,
khả năng tập trung, và cân nặng.
Chúng là một trong những lý do khiến ta thấy thư thái sau khi ăn một đĩa mì lớn, hoặc tỉnh táo hơn sau một bữa ăn giàu đạm.
Sự kết hợp phức tạp của các hợp chất trong thức ăn có thể kích thích tế bào não giải phóng norepinephrine, dopamine và serotonin - những chất làm thay đổi tâm trạng.
Nhưng để đến được tế bào não là điều không dễ, và các axit amin phải cạnh tranh nhau để giành lối vào hạn hẹp đó.
Một chế độ ăn đa dạng giúp duy trì sự cân bằng giữa các chất dẫn truyền trong não, và giữ cho tâm trạng bạn không bị lệch hẳn về một phía nào.
Giống như các cơ quan khác trong cơ thể, não bộ cũng hưởng lợi từ nguồn cung vi chất dinh dưỡng đều đặn.
Chất chống oxy hóa trong rau củ và trái cây giúp não chống lại các gốc tự do vốn phá hủy tế bào não,
nhờ đó não bộ của bạn hoạt động tốt trong khoảng thời gian dài hơn.
Và nếu thiếu các vi chất mạnh mẽ như vitamin B6, B12 và axit folic, não bộ sẽ dễ mắc bệnh và suy giảm trí tuệ.
Một lượng nhỏ các khoáng chất như sắt, đồng, kẽm và natri cũng đóng vai trò nền tảng cho sức khỏe não bộ và sự phát triển nhận thức từ sớm.
Để não có thể chuyển hóa và tổng hợp hiệu quả những dưỡng chất quý giá này, nó cần nhiên liệu, và cần rất nhiều.
Dù não người chỉ chiếm khoảng 2% trọng lượng cơ thể, nó lại tiêu thụ tới 20% nguồn năng lượng của chúng ta.
Phần lớn năng lượng này đến từ carbohydrate mà cơ thể tiêu hóa thành glucose, hay đường huyết.
Thùy trán nhạy cảm với sự sụt giảm glucose đến mức mà thay đổi trong chức năng trí óc là một trong những dấu hiệu đầu tiên của tình trạng thiếu dưỡng chất.
Giả sử chúng ta nạp glucose đều đặn, vậy loại carbohydrate cụ thể mà ta ăn ảnh hưởng đến não bộ ra sao?
Carbohydrate tồn tại ở ba dạng: tinh bột, đường và chất xơ.
Dù trên hầu hết nhãn dinh dưỡng, chúng đều được gộp chung thành một tổng lượng carb, tỷ lệ giữa nhóm đường và nhóm chất xơ so với tổng lượng đó
lại ảnh hưởng đến cách cơ thể và não bộ phản ứng.
Thực phẩm có chỉ số đường huyết cao như bánh mì trắng khiến glucose được giải phóng nhanh vào máu, và rồi đến cú tụt.
Đường huyết lao dốc, và kéo theo đó là khả năng tập trung cùng tâm trạng của chúng ta.
Mặt khác, yến mạch, ngũ cốc và các loại đậu giải phóng glucose chậm hơn, giúp duy trì mức độ tập trung ổn định hơn.
Để duy trì sức mạnh trí óc bền bỉ, việc chọn một chế độ ăn đa dạng và giàu dưỡng chất là điều thiết yếu.
Khi nói đến những gì bạn cắn, nhai và nuốt, lựa chọn của bạn có tác động trực tiếp và lâu dài lên cơ quan quyền năng nhất trong cơ thể.
💡 Mẹo: Nhấp vào một từ tiếng Anh để tra nghĩa.